1.4
“จ้องหาง จ้องแดง”
จ้อง หมายถึง ร่ม จ้องแดงเป็นร่มที่ผลิตด้วยผ้า ณ บ้านดอนเปา ตำบลดอนเปา อำเภอแม่วาง
จังหวัดเชียงใหม่ บางครั้งเรียกกันว่า “ร่มแม่วาง” หรือบางทีก็ถูกเรียก “จ้องหาง” เนื่องจากคำว่า “หาง” เป็นพืชขนิดหนึ่งที่นำเอาผลมาตำจะได้น้ำที่มีสีแดง
เมื่อนำมาทาสีร่มก็จะได้สีแดง ร่มจึงได้ชื่อว่า “จ้องแดง” เอกลักษณ์ของจ้องแดงแม่วางคือ
ด้านในจะร้อยด้วยไหมที่สวยงาม สามารถป้องกันนํ้าและแสงแดดได้จริง
วิวัฒนาการของการทำจ้องหาง
หรือจ้องแดงดอนเปา ได้เริ่มมีการทำจ้องหาง ซึ่งได้รูปแบบมาจากจ้องหางของภิกษุไตที่อพยพมาจากเมืองหมอกใหม่
แคว้นเชียงตุง ในสมัยนั้นหมู่บ้านใกล้เคียงมีวัดสำหรับคนไตและม่าน (พม่า) อยู่ 2
วัด คือ วัดจรอง (จำลอง) และวัดม่าน ชาวไตแคว้นเชียงตุงและสิบลองปันนา
ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบถิ่นเดิมของอารยธรรม บระเพณีวัฒนธรรม ภูมิปัญญาอันเก่าแก่ของชาวล้านนา
ยุคที่สอง (พ.ศ. 2489-2499) เป็นยุคที่ลูกศิษยได้ศึกษาเรียนรู้การทำจ้องหาง
และช่างคีลป์อื่น ๆ อย่างกว้างขวาง และนำประสบการณ์ความรู้ไปประกอบอาชีพเมื่อสิกขาลาเพศ
ถือว่าเป็นยุคทองของการทำจ้องหาง ดอนเปาผู้ที่อยู่ในยุคนี้ได้ผลิตจ้องหางเป็นอาชีพเสริมหลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยวอย่างจริงจัง
ยุคที่สาม (พ.ศ. 2500-2535) ในยุคนี้บ้านเมืองเริ่มเจริญขึ้น หัตถกรรมจ้องหางเริ่มส่อเค้ามีปัญหา
และท้ายสุดหัตถกรรมจ้องหางได้สินสุดลงในยุคนี้
การทำจ้องแดงได้ถูกรื้อฟื้นขึ้นมาอีกครั้งหนึ่งราวปี
พ.ศ. 2544 โดยการนำของพ่ออุ๊ยปั๋น ศรีจันทร์ ร่วมกับชมรมผู้สูงอายุบ้านดอนเปา
โดยการสนับลนุนงบประมาณจาก เทศบาลตำบลบ้านกาดเพื่อสืบสาน และอนุรักษณ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น
ของดีแห่งบ้านดอนเปา จนเป็นที่ประจักษ์แก่คนทั่วไป
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น