กาดหมั่ว คัวเงิน คัวฮักคัวหาง กลุ่มหัตถศิลป์ล้านนาวัดศรีสุพรรณ

กาดหมั่ว คัวเงิน คัวฮักคัวหาง
กลุ่มหัตถศิลป์ล้านนาวัดศรีสุพรรณ

จุดกำ เนินถนนวัฒนธรรมคนเดินวัวลาย

เล่าขานโดย : พระครูพิทักษ์สุทธิคุณ เจ้าอาวาสวัดศรีสุพรรณ

“กลุ่มหัตถศิลป์ล้านนาวัดศรีสุพรรณ” เกิดขึ้นจาการรวมตัวของช่างภูมิปัญญาชาวบ้าน หัตกรรมเครื่องเงิน ในโอกาลจัดงานมรดกล้านนา ภูมิปัญญาท้องถิ่น ๕๐๐ ปี วัดศรีสุพรรณ ถนนวัวลาย อำเภอเมืองเขียงใหม่ เมื่อ พ.ศ.๒๕๔๓

พระครูพิทักษ์สุทธิคุณ เจ้าอาวาส และคณะกรรมการวัดศรีสุพรรณได้รวบรวมช่าง พื้นบ้านและอนุญาตพื้นที่ภายในวัดเป็นที่ทำการกลุ่ม ให้การสนับสนุนในการจัดตั้ง และดำเนิน กิจกรรมกลุ่ม ตั้งแต่นั้นมาจนถึงปัจจุบัน

บทบาทภาระหน้าที่ของกลุ่มหัตถศิลป์ล้านนาวัดศรีสุพรรณ ตลอดเวลาที่ผ่านมาสมาซิก กลุ่มซึ่งเป็นภูมิปัญญาขาวบ้านเกือบทุกคน ได้สร้างสรรค์ผลิตชิ้นงาน ของที่ระลึก ตามความ ต้องการของผู้ขื่นขอบงานศิลปะ (order) ทำหน้าที่เป็นครูภูมิปัญญาท้องถิ่น ถ่ายทอดองค์ ความรู้ด้านช่างแก่สถาบันศึกษา พระภิกษุ สามเณร เด็กเยาวชน ประชาขนผู้สนใจทั่วไป และ ยังเป็นกำลังสืาคัญในการก่อสร้างอุโบสถเงิน ซึ่งกำลังดำเนินการก่อสร้างอยู่ในขณะนี้

ในปี พ.ศ. ๒๕๔๕ ทางกลุ่มหัตถศิลป็ล้านนาวัดศรีสุพรรณ ได้รับการสนับสนุนเงิน กองทุน SIP จากคณะกรรมการโฮงเอียนสืบสานล้านนา ให้ดำเนินกิจกรรมจัดการเรียน การสอนเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตชิ้นงานหัตถกรรมเครื่องเงิน แก่เด็กเยาวชน ประชาชนทั่วไปกลุ่มหนึ่ง และกำหนดเงื่อนไขให้จัดการแสดงผลงานที'นักศึกษาได้ผลิตขึ้น ทางคณะกรรมการบริหารกลุ่มฯ มิความเห็นตรงกันว่า ควรจะจัดงานลักษณะส่งเสริมพื้นฟู หัตถหรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นเครื่องเงินและเครื่องเขิน ซึ่งเป็นสมบัติของชุมชนย่านวัวลาย อันมิวัดหมื่นสาร วัดศรีสุพรรณ และวัดนันทาราม เป็นศูนย์กลางของชุมชนจึงประลาน ขอความร่วมมือจากเจ้าอาวาส คณะกรรมการวัด และภูมิปัญญาชาวบ้านทั้ง ถ ชุมชน จัดงาน “กาดหมั้ว คัวเงิน คัวฮักคัวหาง” ขึ้น โดยได้รับคำปรึกษาแนะนำ จาก รศ.สมโซติ อ๋องสกุล อาจารย์ประจำคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเขียงใหม่ ซึ่งกาลังศึกษาวิจัยประวัติศาสตร์ ชุมชนย่านวัวลายอยู่ในขณะนั้น

คำว่า “กาดหมั้ว” หมายถึง ตลาดขายส์งของพื้นเมืองอย่างหลากหลายทั้งของกิน ของไข้ ชาวล้านนา “คัวเงิน” หมายถึง เครื่องเงิน “คัวคักคัวหาง” หมายถึง เครื่องเขิน ทำจาก ไมไผ่นำมาจักสานเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องใข้ซนิดต่างๆ นำยางรัก (อัก มีสีดำ) ทาเคลือบผิว และนำหาง (สิแดง) ทองคำเปลวมาตกแต่งเขียนลวดลายต่างๆ เป็นสิงของเครื่องไข้ใน ชีวิตประจำวันของชาวล้านนาตั้งแต่อดีต

ดังนั้นคำว่า “กาดหมั้ว คัวเงิน คัวคักคัวหาง” หมายถึง ตลาดขาบของกิน'ของ'โข้ที่ หลากหลายซนิด ผลิตภัณฑ์เครื่องเงิน เครื่องเขิน และนิทรรรศการแสดงผลงานหัตถกรรม เครื่องเงินของนักศึกษาทีได้รับงานสนับสนุนเงินจากกองทุน SEP คณะกรรมการรวม 1ท ชุมชน

กำหนดจัดงานขึ้น ครั้งที่ 9		๔ ครั้งดังนี้ วันที่ ๑-๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๕		ณ วัดศรีสุพรรณ	ถนนวัวลาย
ครั้งที่	๒	วันที่	๖-๗ ธันวาคม ๒๕๔๕	ณ วัดหมื่นสาร	ถนนวัวลาย
ครั้งที่ ๓		วันที่	รา-๔ มกราคม ๒๕๔๖	ณ วัดนันทาราม	ถนนวัวลาย
ครั้งที่	๔	วันที่	๑๕-๑๖ มีนาคม ๒๕๔๖	ณ ถนนวัวลาย	ตลอดสาย
การจัดงานครั้งที่			๔ บนถนนวัวลายตลอดสายนั้น เป็นพื้นที่นอกเหนีออำนาจของวัด

และชุมชน จึงได้ขอความร่วมมือจากเทศบาลนครเขียงใหม่ร่วมเป็นเจ้าภาพในการจัดงานครั้งนี้ ประกอบกับขณะนั้นรัฐบาลมีนโยบายจัดถนนคนเดิน (Walking Street) ตั้งแต่นั้นมา ถนน วัฒนธรรมคนเดินวัวลาย จึงจัดขึ้นทุกวันเสาร์มาจนถึงปัจจุบัน

นับได้ว่างาน “กาดหมั้ว คัวเงิน คัวคักคัวหาง” เป็นจุดกำเนิดถนนวัฒนธรรมคน เดินวัวลาย ที่คณะกรรมการทั้งถิ่นทั้ง เท ชุมชนมืส่วนร่วมกับเทศบาลนครเขียงใหม่ หน่วยงาน องค์กรที่เกี่ยวข้องเพื่อส่งเสริม สร้างสรรค์ศิลปวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างเศรษฐกิจ อย่างแท้จริง

ณ ปัจจุบันนี้ ชุมชนหัตถกรรมเครื่องเงินย่านวัวลาย โดยมืวัดหมื่นสารและวัดศรีสุพรรณ เป็นศูนย์กลางของชุมชนแห่งนี้ ได้ตระหนักและเห็นคุณค่าศิลปวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นด้นทุนในการสร้างสรรค์ อนุรักษ์ และพัฒนาวัดและชุมชนท้องถิ่นอย่างหลากหลายรูปแบบ วิธีการและหน่วยงาน องค์กรทุกภาคส่วน เป็นเครือข่ายร่วมอนุรักษ์พัฒนา สร้างสรรค์มูลค่า มรดกขึ้นนี้ อาทิ วัดศรีสุพรรณ กำลังก่อสร้างอุโบสถเงิน, วัดหมื่นสาร ก่อสร้างศาลาโลหะ เท ครูบาประดับตกแต่งด้วยหัตถกรรมเครื่องเงินภูมิปัญญาชาวบ้านวัวลาย, ศูนย์ศึกษาศิลปะไทยโบราณสล่าสิบหมู่ล้านนาวัดศรีสุพรรณ จัดการเรียนรู้ ถ่ายทอดงานข่างสิบหมู่ล้านนา เพื่อมีการมีงานทำ สนองพระราซดำริฯ, กลุ่มภูมิปัญญาขาวบ้าน รับผลิตชิ้นงาน ของที่ระลึก ทั่วไป, วิสาหกิจชุมชนวัดศรีสุพรรณ เป็นสถานที่จำหน่ายผลิตภัณฟ้ชุมชน ทั้งกิจกรรม ผลงาน และความมุ่งมั่นของวัดและชุมชนท้องถิ่นแห่งนี้ ถึงแม้จะเป็นเพียงการเริ่มต้นประสบปัญหา อุปสรรค ยังไม^,บรรลุผลสัมฤทธี๋ตามวัตถุประสงค์ แต่ด้วยความมุ่งมั่นตั้งใจ เพื่เป็นส่วนหนึ่ง ในการสร้างความเจริญ วิถีชีวิตอย่างมีความสุข ทั้งด้านจิตใจ สังคม สิ่งแวดล้อมเศรษฐกิจ ชุมชนบนพื้นฐานด้นทุนทางสังคมที่สืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษมากกว่า ๕๐๐ ปี ควบคู่กับ หลักพุทธธรรมในพุทธศาสนา คง'จักล้าเร็จตามความมุ่งหวังร่วมกันสืบไป