1.9 ภูมิปัญญาเครื่องประดับเงิน
เครื่องประดับเงินชุมขนวัวลาย
อยู่คู่กับชาวล้านนามากว่า 700 ปี นับตั้งแต่ สมัยพญาเม็งรายสร้างเมืองเชียงใหม่
ได้นำสล่าหลายแขนงจากเชียงแสนให้มาอยู่ในอาณา จักรล้านนา กระทั่งในปี พ.ศ. 2310
พระเจ้ากาวิละได้กอบกู้เมืองเขียงใหม่ มีนโยบายว่า “เก็บผักใส่ช้า
เก็บข้าใส่เมือง” โดยให้ราชสกูลต่างๆ เข้ามาตั้งรกรากในเมือง กวาดต้อนผู้คนและสล่าที่อยู่แถบลุ่มแม่น้ำสาละวิน
หรือแม่น้ำคงให้เข้ามาอยู่ในบริเวณรอบกำแพงเมือง เชียงใหม่ สำหรับสล่าเครื่องเงินนั้นได้เข้ามาอยู่ในบริเวณชุมชนวัดศรีสุพรรณ
และวัดหมื่น สารจนถึงปัจจุบัน
เงิน (Silver) เป็นโลหะที่มีความขาว มีคุณสมบัติบิดโค้งงอแผ่นเป็นแผ่นได้ดีมาก จัดอยู่ในกลุ่มโลหะมีค่า
โลหะเงินบริสุทธิ์จะมีความอ่อนมากจนไม่สามารถนำมาทำเครื่อง ประดับได้
ต้องผสมทองแดงเพื่อให้มีความแข็งเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นที่รู้จักโดยทั่วไปคือ
เงินสเตอร์ริง (STERING SILVER) มีส่วนผสมของเงินบริสุทธิ์
92.5% และทองแดง 7.5% ทำ'ให้มี ความแข็งเพิ่มขึ้น
แต่ยั้งคงมีความอ่อนทำให้สามารถทำงานได้ง่าย จึงเป็นที่นิยมของช่าง ทำเครื่องประดับ
และภาชนะเงิน (Silver Ware)
การทำเครื่องเงินมีเทคนิควิธีการทำหลายรูปแบบ
ดังนี้
•
การหุ้ม หมายถึง
การดีหรือรีดเงินเป็นแผ่นบางๆ แล้วนำมาทุ้มหรือคลุมวัตถุ สิ่งของต่างๆ
ให้เหมือนว่าวัตถุนั้นทำด้วยเงินทั้งหมด
•
การหล่อ
หมายถึง การทำแม่พิมพ์ แล้วนำโลหะเงินที่หลอมละลายเทลงในแม่พิมพ์
ให้เป็นรูปและลวดลายตามแม่พิมพ์นั้น
•
การดุน หมายถึง การตี
หรือรีดแผ่นเงินให้เป็นแผ่นบางๆ แล้วใช้เครื่องมือ
กดบนผิวหน้าโลหะให้เกิดเป็นรอยลวดลาย เรียกว่า ลายดุน หรือรูปดุน
•
การแกะลาย หมายถึง
การทำลวดลายโดยใช้วัตถุมืคม เช่น สิว แกะให้เกิด เป็นลวดลาย
ลวดลายทีได้จากการแกะสลักลายนูน เป็นด้น
•
กะไหล่ หมายถึง การเคลือบสิ่งทีเป็นโลหะด้วยเงินด้วยการหลอมละลายให้
โลหะเงินเหลวแล้วนำไปทา หรือเคลือบให้ติดบนโลหะอื่น
•
การคร่ำ หมายถึง
การเอาเงินผิงเป็นลวดลายในโลหะ เทคนิคการค'รามีทั้งโลหะ ที่เป็นเงินเรียกว่า ครื่าเงิน นิยมทำกับภา,ชนะมืคม เช่น ด้ามมืดหรือผิกมืดในสมัยโยราณ
ลวดลายที่นำมาใช้ประกอบกับเครื่องเงิน นิยมประยุกต์จากตีลปะไทย เช่น ลายกระจัง
ลายกนก เป็นด้น
ปัจจุบันเครื่องประดับเงินวัวลายมืรูปแบบที่หลากหลาย
และเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ค่อนข้างมากจากอดีตที่ผู้ผลิตมักนำเสนอในรูปแบบลวดลายที่สืบทอดมาจากอดีต
แต่ปัจจุบัน ให้ความสนใจความต้องการของกลุ่มลูกค้ามากขึ้น
จึงนิยมลดทอนลายดั่งเดิมส่ลวดลายที่ เป็นสากล
เน้นกลุ่มผู้บริโภคระดับกลางถึงแม้ว่ารสนิยมของผู้บริโภคจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัย
แต่ช่างรีเมือทำเครื่องประดับเงินวัวลายยังคงมุ่งสร้างสรรค์รูปแบบเครื่องเงินอัตลักษณ์วัวลาย
ที่ยังคงเสน่ห์ล้านนาไวได้จนถึงทุกวันนี้
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น