17 พุทธศิลป์ล้านนาแห่งบ้านช่างหล่อ

17  พุทธศิลป์ล้านนาแห่งบ้านช่างหล่อ

บ้านช่างหล่อเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีชื่อเสียงด้านประติมากรรมหล่อพระพุทธรูปติลปะ เขียงแสนนับตั้งแต่สมัยพญามังรายเริ่มสร้างบ้านแปงเมืองเชียงใหม่ พ.ศ. 1839 ซึ่งในตำนาน กล่าวว่าพญามังรายได้นำช่างฝืมือมาจากเมืองหงสาวดี และมอญ ต่อมาในปี พ.ศ. 2101 พม่าได้ยึดครองเมืองเชียงใหม่พร้อมกับกวาดต้อนช่างฝีมือกลับไปยังพม่าด้วยในฐานะเชลยกระทั่งในสมัยพระเจ้ากาวิละ เจ้าผู้ครองนครล้านนาทำสงครามกับพม่า และได้รวบรวมช่าง ฝีมือต่างๆ มาจากลุ่มแม่นํ้าสาละวินฝังตะวันตกเรียกว่า “ยุคเก็บมืกใส่ข้า เก็บข้าใส่เมือง” บรรดาช่างฝีมือเหล่านี้ได้รับหน้าที่ช่างหลวง มีการตั้งบ้านเรือนอยู่รวมกันเป็นชุมชนต่างๆ เช่น ช่างหล่อ ช่างเปียะ ช่างเงิน เป็นต้น ตั้งอยู่ใกล้เคียงกันโดยรอบแนวกำแพงเมืองทาง ทิศตะวันตกเฉียงใต้ ปัจจุบันเป็นที่รู้จักกันในชื่อของประตูสวนปรุง

ปัจจุบันที่ตั้งของชุมชนช่างหล่ออยู่ระหว่างประตูเชียงใหม่ และประตูสวนปรุง สำหรับชุมชนช่างหล่อได้เปลี่ยนสภาพจากหลายหลังคาเรือนทำการหล่อพระกลายเป็นตึกอาคาร สมัยใหม่ ประกอบอาชีพแตกต่างกันไป ช่างฝีมือบางคนได้ย้ายออกไปอยู่ตามชานเมือง คงเหลือช่างเพียงครัวเรือนเดียวคือครอบครัวพ่ออินสอน แก้วดวงแสง สืบทอดการหล่อ พระจากรุ่นปู่ชื่งยาวนานมากกว่า 100 ปี

พ่ออินสอนเล่าว่า “ในสมัยก่อนนิยมหล่อพระเพื่อถวายวัด การหล่อพระช่วยให้จิตใจ เบิกบานและยังเป็นการเสริมบุญกุศลให้กับคนทำอีกด้วย การหล่อพระได้กุศลมาก เอาไว้ที่สูง ให้ผู้คนบูชาหล่อพระแล้วมีความสุขดี” ปัจจุบันมีเพียงลูกชายพ่ออินสอน เป็นผู้สืบทอดภูมิ ปัญญางานหล่อพระให้คงอยู่คู่ชุมชนช่างหล่อ จังหวัดเชียงใหม่สืบไปเท่าที่ยังมีลมหายใจอยู่