พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาสล่าสิบหมู่ล้านนา

ฃ. พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาสล่าสิบหมู่ล้านนา

“สล่า” ในภาษาล้านนา แปลว่า “ช่างฝีมือ”  จังหวัดเชียงใหม่มีสล่าพื้นบ้านที่อยู่คู่เมือง เชียงใหม่มานานกว่า 700 ปี นับตั้งแต่สมัยพญาเม็งรายได้สร้างบ้านแปงเมืองเชียงใหม่ โดย ได้นำสล่าหลายแขนงจากเชียงแสนมาอยู่ในอาณาจักรล้านนา จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2310 พระเจ้ากาวิละกษัตริย์เมืองเชียงใหม่ได้กอบกู้เมืองเชียงใหม่ ชึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีการรวบรวม ผู้คนเพื่อช่วยกันฟื้นฟู เมืองดังปรากฏในพงศาวดารว่ามีการ “เก็บผักใส่ช้า เก็บข้าไส่เมือง” โดยรวบรวมบรรดาพวกช่างต่างๆ ที่แยกย้ายกันตั้งบ้านเรือนอยู่ทางประตูด้านทิศใต้ของเมือง พวกช่างแต้มสีเครื่องใช้ไปอยู่ที่วัดพวกแต้ม พวกที่ถนัดปั้นหงส์ประดับวัดให้ไปตั้งเป็นชุมชนที่ วัดพวกหงส์ พวกที่ถนัดเครื่องเขินไปอยู่ที่ชุมชนวัดนันทารามพวกที่ถนัดทำเครื่องเงินให้ไปอยู่ใกล้ๆ วัดหมื่นสารและวัดศรีสุพรรณ หรือถนนวัวลายในปัจจุบัน

ด้วยความมุ่งมั่นของท่านพระครูพิทักษ์สุทธิคุณ เจ้าอาวาสวัดศรีสุพรรณ ลำดับที่ 9 องค์ปัจจุบันในการอนุรักษ์สืบสานมรดกทางวัฒนธรรม อัดลักษณ์ภูมิปัญญาล้านนา และฝีมือ สล่าล้านนาสู่คนรุ่นใหม่ได้บูรณาการงานสล่าสิบหมู่ล้านนากับการสืบทอดพระพุทธศาสนา ทำให้ งานหัตศิลปล้านนามีคุณค่ายิ่งขึ้น โดยสล่าล้านนาที่มีจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนาได้ร่วมสละ เวลาถ่ายทอดความรู้ ภูมิปัญญาเชิงช่างล้านนาให้กับสามเณรในเครือข่ายโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ที่เข้าร่วม “โครงการฝึกวิชาชีพช่างสิบหมู่” ณ ศูนย์ศึกษาศึลปะไทย โบราณสล่าสิบหมู่บ้านนาวัดศรีสุพรรณ (วิทยาลัยในวัง สาขาจังหวัดเชียงใหม่) นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 เป็นต้นมา จนถึงปัจจุบัน (ปี 2558) มีสามเณรเช้ามาเรียนจำนวน 2,939 รูป โครงการดังกล่าวได้สร้างทายาทสล่าสิบหมู่บ้านนารุ่นใหม่เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม สร้างความ ภาคภูมิใจในฝีมือเชิงช่างล้านนา ที่จะเป็นรากฐานในการสิบสานงานหัตถศิลป์ล้านนาให้คง อยู่อย่างยั่งยืน

 
ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ ศ.ศ.ป. ได้ให้ความ สำคัญในการส่งเสริมสนับสนุน ยกย่อง เชิดชู “ครูซ่าง” หรือที่ล้านนาเรียกว่า “สส่า” ซึ่งเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการสืบสานงานหัตถศิลป์ของชุมชนให้คงอยู่ ดำรงเอกลักษณ์ และมรดกทางวัฒนธรรม ศ.ศ.ป.จึงตระหนักถึงคุณค่าของงานหัตถศิลป์ล้านนาที่เป็นสิ่งหนึ่ง ของมรดกทางวัฒนธรรมของชาติโดยในระยะแรกของการดำ เนินงาน ศ.ศ.ป. ได้ส่งเสริมพัฒนา องค์ความรู้ภูมิปัญญาสส่าสิบหมู่ล้านนาวัดศรีสุพรรณ ด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องเงิน ครื่องเขิน ให้มีความร่วมสมัย สอดคล้องกับความต้องการของตลาด และยังคงอัดลักษณ์ ของล้านนา การจัดนิทรรศการแสดงเครื่องหัตถกรรมภายในพิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาสล่าสิบหมู่ ล้านนา บริเวณชั้นล่างของหอไตร ซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมล้านนาของวัดศรีสุพรรณ มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 และต่อมาในปี พ.ศ. 2558 ศ.ศ.ป. ไต้ดำเนินโครงการพัฒนาชุมชนหัตถกรรม และดำเนินการออกแบบตกแต่งและปรับปรุงการจัดแสดงนิทรรศการภายในพิพิธภัณฑ์ของ วัดศรีสุพรรณ เพื่อพัฒนาพิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาสล่าสิบหมู่ล้านนาให้เป็นศูนย์กลางองค์ความรู้ เป็นแหล่งเรียนรู้ และพื้นที่จัดแสดงผลงานของสล่าสิบหมู่ล้านนา และสืบสานงานหัตถศิลป์ ล้านนาสู่เยาวชนรุ่นใหม่ ตลอดจนเป็นสถานที่ใช้ประชาชน นักท่องเที่ยว หรือผู้ที่สนใจทั่วไป ได้ลัมผัสกับเสน่ห์และความงดงามของงานหัตถศิลป์ฝีมือ “ครูซ่าง” เพื่อให้เกิดความภาคภูมิใจ ในประณีตศิลป์และอัตลักษณ์ของงานหัตถศิลป์ล้านนา อันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของ ชาติไทยสืบไป