12 หัตถศิลป์เครื่องเขิน
ชุมชนนันทาราม
“เครื่องเขิน” หมายถึง เครื่องใช้สอยที่ทำขึ้นโดยไม้หรือไม้ไผ่
ตกแต่งให้สวยงามด้วยยางรักสิชาด มุก ทองคำเปลว
หรือเงินเปลวในภาษาอังกฤษใช้คำว่า Lacquer Ware เรี่องเขินเรียกตามนามของผู้ประดิษฐ์ คือ ไทยเขิน
ทางเขียงตุงซึ่งเป็นเซลยที่ถูกกวาดต้อน มาตั้งรกรากอยู่ที่เชียงใหม่และถ่ายทอดวิชาหัตถกรรมให้ชาวเชียงใหม่
ซึ่งในเวลาต่อมากลายเป็นแหล่งผลิตเครื่องเขินที่สำคัญของประเทศโทย
หมู่บ้านที่ได้ซื่อว่ามีการทำเครื่องเขิน คือ ชุมชนเครื่องเขินวัดนันทาราม
เครื่องเขินเป็นหัตถกรรมล้านนาของทางภาคเหนือที,มีความสวยงามทางรูปทรง
-ละโดดเด่นที่ลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวไทยมายาวนาน จากสมัยก่อนนิยมทำเป็นภาชนะ ^รื่องใช้ในครัวเรือน เซ่น แจกัน ถาด ตลับ ขัน'นา โถ โดยทำขึ้นจากไม้!ผ่สานแล้วทาด้วย รักสิดำ ตกแต่งลวดลายด้วยทองคำเปลว
เงินเปลว เพี่อให้เกิดลวดลายที่สวยงาม เครื่องเขิน ^นิยมผลิตในชุมชนนันทารามคือเครื่องเขินลายทอ
เครื่องเขินลายชุด เครื่องเขินประดับ .บสิอกไข่ เครื่องเขินเพนต้สิ
เครื่องเขินนันทาราม
มีเอกลักษณ์โดดเด่นเฉพาะตน ซึ่งมีโครงสร้างเป็นโครงสาน ลายขัดด้วยเล้นตอกไม้ไผ่ที่มีการเหลาให้ได้ขนาดเล็กเรียบบางคล้ายทางมะพร้าวสานขัดกับ
ตอกเล้นบางแบนเป็นรูปแฉกรัศมีจากก้นของภาชนะจนใต้รูปทางตามความต้องการ โดยไม่ต้องมีการดามโครงให้แข็งซึ่งเครื่องเขินชนิดนี้จะมีโครงที่แน่นแข็งแรงเรียบเสมอกันโดยตลอด
เมื่อทารักสมุกแล้วขัดก็จะได้รูปภาชนะที่ค่อนข้างเรียบเกลี้ยงบาง และมีความเบา
การตกแต่งของเครื่องเขินชนิดนี้มีลักษณะเด่นที่นิยมการขูดลาย หรือภาษาล้านนา
เรียกว่า “ฮายดอก” เซ่น พานรอง ขันดอก หีบใส่ผ้า
เชี่ยนหมากหรือตลับใส่ของ เป็นต้น
บุคคลสำคัญของงานเครื่องเขินนันทารามมีมายาวนานกว่า
100 ปี คือ แม่อุ๊ย จันทร์เป็ง วิชัยกุล (ปัจจุบันเสิยชีวิตแล้ว) สมัยก่อนแม่อุยจันทร์เป็ง
กับแม่ครูอีกหลายคน ได้ช่วยกันให้ความรู้การทำเครื่องเขินฝึกฝนงานให้กับคนในชุมชนนันทาราม
ชึ่งเป็นที่รู้จักของ ผู้คนทั่วไปในนาม วิชัยกุลเครื่องเขิน
ชุมชนวัดนันทาราม ตำบลหายยา
อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ยังคงเป็นศูนย์ การเรียนรู้เครื่องเขินที่มีชื่อเสียงของล้านนา
เป็นแหล่งผลิตเครื่องเขิน และถ่ายทอด ภูมิปัญญาในการทำเครื่องเขินให้กับคนรุ่นใหม่ในชุมชน
และผู้สนใจทั่วไป ชึ่งถือว่าเป็นมรดกทาง วัฒนธรรมที่ได้ถ่ายทอดสืบต่อกันมาจนปัจจุบัน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น